مكه معظمه بدان اطلاق « بلد » يعنى شهر مطلق مىشده است ( رجوع كنيد « المشترك صقعا » ص 64 - 65 ) . ولى اكثر مسالك و ممالك‌نويسان « نسف » را يكى از بلاد استان « سغد » كه يكى از جنات اربعه دنيا محسوب مىشده است معرفى كرده‌اند . ايالت « سغد » شامل سرزمين حاصلخيز و خرمى است كه ميان رود جيحون و رود سيحون قرار گرفته است و از آبهاى رود سغد كه شهرهاى سمرقند و بخارا بر ساحل آن واقع شده‌اند و همچنين از رودى كه از كنار دو شهر « كش » و « نخشب » مىگذرد مشروب مىشود . درباره « نسف » توصيف مفصل و ممتعى در هيچيك از كتب قدماء كه در دسترس اين بنده بود نيامده است و كسانى چون ( مقدسى بشارى ) در « احسن التقاسيم ص 268 - 269 » و ( يعقوبى ) در « البلدان . ص 293 » « و صاحب حدود العالم » و ( ابن خردادبه ) در « المسالك و الممالك . ص 18 » و ( ابن الفقيه ) در ( البلدان . ص 325 - 327 « فقط بايراد نام و يا حد اكثر بذكر حدود اربعه آن اكتفا و اقتصار نموده‌اند . تنها ( ياقوت ) در « معجم البلدان . ج 8 ص 286 - 287 » و پس از او ( قزوينى ) در « آثار البلاد ص 466 » شرح بالنسبة مفصلى از « نسف » بيان كرده‌اند . اما اخيرا مرحوم « لسترانج » مستشرق فاضل و شهير انگليسى با كوشش و دقت مخصوص به خود توانسته است شرح ممتع و مفصلى درباره « نسف » از اينجا و آنجا در كتاب بسيار معروف و مفيد خود : ( سرزمينهاى خلافت شرقى ) فراهم آورد . على هذا هركس طالب تفصيلى بر وضع جغرافيائى « نسف » است بكتاب مزبور كه نتيجه زحمت فراوان آن مرد جليل است مراجعه كند ص 499 - 501 از « نسف » مشاهير فراوانى برخاسته‌اند و هيچ تذكره و معجمى از نام عده بسيارى از آنان خالى نيست فى المثل در « الجواهر المضيئة » نام بيشتر از 40 نفر از اين بزرگان كه در طى قرون چهارم تا هفتم مىزيسته‌اند آمده است و « محمد عوفى » در « لباب الالباب » شاعران و اديبان بسيارى را با نسبت « نسفى » نام مىبرد كه از آن جمله است حسام الائمه محمد بن ابى بكر نسفى صاحب قصيده : هرگز نگار طره بهنجار نشكند * تا بار عشق پشت خرد زار نشكند و نيز شمس الدين داعى حسينى نسفى و مؤيد الدين نسفى كه از اين اخير به عنوان « استاد الشعراء » تعبير كرده است و غيره و غيره . از مشهورترين مشاهيرى كه از « نسف » برخاسته‌اند يكى : نجم الدين ابو حفص عمر بن محمد بن احمد بن اسماعيل بن محمد بن على بن لقمان النسفى متولد به سال ( 461 يا 462 ) در نسف و متوفى به سال ( 537 ) در سمرقند است كه از مصنفان و محدثان بزرگ زمان خويش بشمار مىرفت و از جمله كتب او يكى رساله ( العقائد ) است كه به ( عقائد النسفية ) يا ( عقائد نسفى ) مشهور شده است و شروحى بر آن نوشته‌اند كه در آن ميان شرح علامه تفتازانى بر آن معروف است .